Jeoloji Münendisliği Dergisi
Jeoloji Mühendisliği Dergisi

Jeoloji Mühendisliği Dergisi

2011 35/1 HAZİRAN ISSN 1016-9172
Tane Boyu Analizlerine Dayalı Olarak Hesaplanan Geçirgenlik Katsayılarının Karşılaştırılması: Meşelik ve Tepebaşı (Eskişehir) Örnekleri
Belgin Güneş Galip Yüce
PDF Olarak Görüntüle

ÖZ: Bu çalışma, Eskişehir’deki yerleşim alanlarından Meşelik ve Tepebaşı bölgelerindeki zeminlere aittane boyu analizlerine dayalı olarak farklı yaklaşımlarla hesaplanan geçirgenlik katsayılarınınkarşılaştırılması amacıyla yapılmıştır. Çalışmada 6 km2’lik alanda daha önceden açılmış olan 29 adet temelsondaj kuyusunda kesilen alüvyon içerisinde bulunan birimlere ait özellikler jeolojik raporlardaki sondajlogları yardımıyla incelenmiştir. Yapılan elek analizi deneylerine dayalı olarak granülometri eğrileriçizilmiştir. Grafiklerden D60, D50, D30, D20, D10, I0, U, Cc değerleri hesaplanmıştır. Gözeneklilik değerleridane özgül ağırlığı (Gs), birim yoğunluk ve su içeriği (w) değerlerinden hesaplanmıştır. Su içeriği değeribulunmayan birimlere ait gözeneklilik değerleri için literatürden elde edilen değer aralıkları dikkatealınmış ve geçirgenlik katsayısı hesaplamaları yapılmıştır. Gözeneklilik değerlerine bağlı veya budeğerlerden bağımsız olarak, Hazen, Kozeny-Carman, Breyer, Slichter, Terzaghi, United States Bureau ofReclamation (USBR) ve Alyamani-Sen yaklaşımları ile her bir kuyuda, farklı derinliklerden alınansediman örneklerine ait metraj aralıkları için ayrı ayrı geçirgenlik katsayıları hesaplanmış, hangiyaklaşımın hangi derinlikteki hangi birimler için uygun olduğu belirlenmiştir. Geçirgenlik katsayısınıntane boyuna ve gözeneklilik farklılıklarına göre değişimi incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda,hesaplanan geçirgenlik katsayılarının, uniform olan birimlerde genellikle birbirine yakın, uniform olmayanbirimlerde ise birbirinden farklı değerlerde olduğu belirlenmiştir. Yukarıda belirtilen yaklaşımların, kilcinsi malzeme için yapılan geçirgenlik katsayısı hesaplamalarında doğru sonuçlar vermediği görülmüştür.Sonuç olarak, geçirgenlik katsayısı hesaplamalarında uniform olmayan birimler için Breyer, Slitcher,Terzaghi ve Alyamani-Sen yaklaşımların kullanılması, uniform olan birimler için ise Hazen, CozenyCarman ve USBR yaklaşımların kullanılması daha uygundur. 

Elek analizi
Eskişehir
Geçirgenlik katsayısı
Gözeneklilik
Granülometri eğrisi
Sieve analysis
Eskişehir
Permeability coefficient
Porosity
Grain size curve
Zeminlerin Likit Limitinin Tek Nokta Koni Batma Yöntemiyle Belirlenmesi
Nihat Dipova
PDF Olarak Görüntüle

ÖZ: Likit limit, zeminlerin önemli tanımlama parametrelerinden biri olup Casagrande ve koni batmaolmak üzere 2 standart yöntemle belirlenir. Koni batma yöntemi ile likit limit belirlenmesi konik uçlu birmetalin hazırlanan homojen bir zemin çamuru içine kendi ağırlığı ile batırılması esasına dayanır.Casagrande yöntemine göre daha az operatör bağımlı olması ve daha kesin sonuçlar vermesine rağmen,koni batma yöntemi ile çok sayıda deney yapılması gerektiğinde TS 1900 de öngörülen 4 deney yöntemiçok zaman almaktadır. Bu çalışmada 138 adet kil örneği üzerinde koni batması yöntemiyle likit limitdeneyi yapılmış ve deney sonuçları istatistiksel yöntemlerle incelenerek tek nokta ile likit limitinbelirlenmesi konusu araştırılmıştır. Yapılan deneysel ve istatistiksel çalışmalar sonucunda likit limitin teknokta koni batma deneyinden elde edilmesine yönelik 3 adet görgül eşitlik elde edilmiş ve bunlardan “LL=W/(0.33*(P/20)+0.66)” eşitliğinin en güvenilir sonucu verdiği anlaşılmıştır. 4 nokta deney yapıldığındadeneyde yapılan hatalar eğilim doğrusu çizilmesi suretiyle paylaştırıldığından, bulunan LL değerine dahaaz yansımaktadır. Ancak tek nokta yönteminde yapılan hatalar doğrudan LL değerine yansıyacağından, teknokta yönteminde deneyle ilgili tüm ayrıntılara daha fazla özen gösterilmelidir. Likit limitin koni batmayöntemi ile belirlenmesi Türk Standartları’nda önerilen yöntem olmasına rağmen, tek nokta deneykonusundan bahsedilmemektedir. Diğer ülkelerin standartlarında olduğu gibi Türk standartlarında da teknokta yöntemine yer verilmesinin yerinde olacağı düşünülmektedir. 

Kıvam limitleri
Koni batma
Likit limit
Tek nokta
Consistency limits
Fall cone
Liquid limit
One point
Gölbaşı Harmanlı (Adıyaman) Kömürlerinin Organik Jeokimyasal ve Petrografik Özellikleri
Orhan Kavak Selami Toprak
PDF Olarak Görüntüle

ÖZ: Bu çalışma, Adıyaman–Gölbaşı–Harmanlı Mevkii’nde yer alan kömür oluşumunun olduğu havzadayapılmıştır. Tersiyer yaşlı kömürlerin kimyasal ve petrografik analizleri yapılmış, organik jeokimyasalözellikleri değerlendirilmiştir. Kömür kalite değerlendirmesi, kimyasal (nem, uçucu madde, sabit karbon,kül) ve elementer analizler (C, H, O, S, N) yapılarak ortaya konmuştur. Hüminit Ro yansıtma değerleriorganik maddece zengin ve kömürlü düzeylerde %0.28 ve %0.516 arasında değişmekte olup, düşükolgunluk düzeyine karşılık gelmektedir. Bu parametre floresans renkleri, kalorifik değer (ortalama orijinal2736, kuru 3727 Kcal/kg) ve ortalama Tmax (422 Co) ile uyumludur. İncelenen kömürlerde organikmaddeler düşük litostatik basınç nedeniyle düşük dereceli dönüşüm gösterir. GC analizinde, n-C17, n-C27,n-C30 ve n-C3 gibi düşük karbon sayılı n-alkanlar ile CS2 ve benzen belirlenmiştir. Örneklerin GC-MSverileri triterpanoid bileşenleri mevcut olduğu saptanmış ve bunların yüksek karasal bitki bileşimlerine,gammacceran değerlerinin ise hipersalin çökelim koşullarına işaret ettiği sanılmaktadır. Organikpetrografik analizlere ve kimyasal analiz verilerine bağlı olarak, Gölbaşı kömürlerinin düşük olgunlaşmaderecesi gösterdikleri ve alt-bitümlü kömür - linyit kömürleşme derecelerine sahip olduğu belirlenmiştir.Rock-Eval analiz sonuçları TİP II/III karışımı ve TİP III kerojeni, ortalama 422 Co Tmax değerihidrokarbon türümü için olgunlaşmamış ve erken olgun düzeyi ifade eder. Kömürler baskın olarakhüminit maserallerinden meydana gelmekte, az miktarlarda da inertinit ve liptinit maseralleriiçermektedirler. Gölbaşı kömürleri egemen olarak gelinit olmak üzere yüksek hüminit içerikleri ilekarakteristiktir. Mineral maddeleri ise başlıca kalsit, killer ve sülfürlü minerallerdir. 

Adıyaman - Gölbaşı
Harmanlı
Organik jeokimya
Organik petrografi
Tersiyer kömürleri
Adıyaman Gölbaşı
Harmanlı
Organic geochemistry
Organic petrography
Tertiary aged coals
Doğal Taş Ocaklarında Blok Hacminin Belirlenmesi için RQD ve Jv`nin Kullanılabilirliği
Ayberk Kaya Selçuk Alemdar Ali Osman Yilmaz Mehmet Çapik
PDF Olarak Görüntüle

ÖZ: Bu çalışmada, Doğankent (Giresun) yöresinde yüzeylenen Harşit Granitoyidi’nden üretilebilecekblokların hacminin belirlenmesinde, Kaya Kalite Göstergesi (RQD) ve Hacimsel Eklem Sayısı (Jv)parametrelerinin kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bu amaçla, pilot çalışma alanı olarak bir ocak seçilmiş veaçılan şevlerde hat etüdü çalışmaları yapılarak, süreksizliklerin özellikleri tayin edilmiştir. HarşitGranitoyidi’nden elde edilebilecek Blok Hacminin belirlenmesinde Kaya Kütle İndeksi (RMi) sınıflamasisteminde girdi parametresi olan blok hacmi (Vb) kullanılmıştır. Vb değerinin belirlenmesinde kullanılanJv ve RQD değişkenleri ocak içindeki farklı şevlerde yapılan süreksizlikler arası ölçümler ile belirlenmiştir.RMi sınıflamasında kullanılan Blok Şekli Faktörüne (β) göre yapılan değerlendirmede blokların genellikle“kompakt, hafifçe uzun-düz” şekilli olduğu tesbit edilmiştir. Blok hacminin belirlenmesinde kullanılanparametrelerden RQD değişkeninin sınırlamalar içermesi nedeniyle, blok hacminin hesaplanmasında Jvdeğerlerinin kullanılması tercih edilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda Harşit Granitoyidi’ndenüretilecek blokların ortalama hacminin Vb= 7.15 m3 olduğu belirlenmiş olup, bu değer ticari olarakdeğerlendirilebilecek blok hacmi aralığındadır.

Blok hacmi
Harşit Granitoyidi
Jv
RMi
RQD
Block volume
Harşit Granitoid
Jv
RMi
RQD