Jeoloji Münendisliği Dergisi
Jeoloji Mühendisliği Dergisi

Jeoloji Mühendisliği Dergisi

2012 36/2 ARALIK ISSN 1016-9172
Kuvaterner Yaşlı Alüvyal Zeminlerin Kuvvetli Yer Hareketine Etkisi: 2011 Van Depremleri
Levent Selçuk Harun Aydin
PDF Olarak Görüntüle

ÖZ: 23 Ekim (Mw: 7.2) ve 9 Kasım 2011 (Mw: 5.6) Van depremleri sırasında meydana gelen hasar dağılımınabakıldığında, alüvyal zeminler üzerinde bulunan yerleşim alanlarında, yapısal hasarın yüksek olduğugörülmektedir. 9 Kasım 2011 depreminde kaydedilen yer ivmesi değerleri birbirleri ile karşılaştırıldığızaman, söz konusu zeminlerin yer hareketi ve yapısal hasarlar üzerindeki etkisi anlaşılmaktadır. Edremitmerkezli depremde travertenler üzerinde kaydedilen yatay yer ivmesi değeri 0.10 g iken, yaklaşık 15 kmuzaklıkta alüvyal zemin üzerinde kaydedilen yatay yer ivmesi değeri ise 0.25 g dir. Zeminin yer ivmesiüzerindeki etkisi 2.5 kattır. Bu çalışmada, derinlikleri 10-25 m arasında değişen toplam 81 adet jeotekniksondaj verisi ile mahalle bazında zeminlerin yanal ve düşey yöndeki dağılımları elde edilmiştir. Alüvyalzeminler üzerinde kayma dalgası hızına bağlı olarak hesaplanan zemin büyütme değerlerinin gözlenenyer hareketleri ile uyumlu oldukları belirlenmiştir. Özellikle, hasarın yüksek olduğu mahallelerde,zemin kohezyonsuz, göreceli olarak daha gevşek ve su seviyesi yüzeye daha yakındır. Van ili merkezmahallelerinde gözlenen hasarın büyük bir kısmı ise düşük kalitede malzeme kullanımı ve yönetmeliklereuymayan yapılaşma ile ilişkilidir. Van ili yerleşim alanındaki zemin koşulları dikkate alındığında, gerekdepremin tekrarlı yüklerinden gerekse zeminden kaynaklanan deformasyonların (zemin büyütmesi,sıvılaşma vb.) Van ili yerleşim alanında can ve mal kayıplarının artmasına neden olacağı açıktır. Bunedenle, olası bir depremde zararların en aza indirgenebilmesi için, Van yerleşim yerindeki söz konusuzemin koşullarının dikkate alınması gerekmektedir. 

Deprem
Hasar dağılımı
Maksimum yer ivmesi
Van
Zemin büyütmesi
Earthquake
Distribution of damage
Peak ground acceleration
Van
Soil amplification
Çayeli Bakır Yatağı Çevresindeki Toprak ve Bitkilerde Mevsimsel Değişimlerin İstatistiksel Olarak Belirlenmesi
Gülten Yaylali Abaniz Necati Tüysüz
PDF Olarak Görüntüle

ÖZ: Çalışma sahası Türkiye’nin kuzeyinde bulunan Karadeniz Tektonik Birliği’nin doğusundayer almaktadır. Doğu Avrupa’dan başlayıp, Orta Asya’dan Pasifik’e kadar uzanan Alp-Himalayametalojenik kuşağının bir parçası olan Karadeniz Tektonik Birliği, çok sayıda ve farklı tiplerde ekonomikcevherleşmeye ev sahipliği yapması nedeniyle dünyadaki sayılı bölgelerden biridir. Çayeli Bakır (Cu)yatağı Doğu Karadeniz Bölgesi’ndeki en büyük yataklardan biridir. Dolayısıyla çalışma sahasındakikayaçlar yüksek konsantrasyonlarda cevher elementleri içermektedir. Bu kayaçlardan türeyen topraklarve bunların üzerinde yetişen çay bitkileri de yüksek element konsantrasyonuna sahiptir. Topraklarınve üzerinde yetişen bitkilerin element konsantrasyonlarının mevsimlere bağlı olarak değişim gösteripgöstermediğinin belirlenmesini amaçlayan bu çalışmada, 2005 yılının ilkbahar ve sonbahar döneminekarşılık gelen nisan ve ekim aylarında örnekleme yapılmış ve alınan örnekler ana (Mn, Al, Fe, Na, Ca,K, Mg ve P) ve eser (As, Cd, Co, Cu, Hg, Pb ve Zn) elementler için analiz edilmiştir. Elde edilen verilerelineer diskriminant analizi uygulanmıştır. Mahalanobis mesafesi sonuçlarından toprak ve bitki örneklerininelement konsantrasyonlarının iki mevsimde önemli değişiklik gösterdiği görülmüştür. Topraklardakikirlilik, kirlenme indeksi ve birleştirilmiş kirlenme indeksi kullanılarak belirlenmiştir. Analiz sonuçlarıtopraklarda yüksek konsantrasyonlarda Cd, As, Pb, Zn, Mn, Cu, Co ve Hg değerlerini göstermektedir.Diğer elemenler topraklardaki normal seviyelerde olduğu için değerlendirmeye alınmamıştır.  

Çay,
Çayeli bakır yatağı,
Mevsimsel değişim
Tea
Çayeli copper deposit
Seasonal variation
Anizotropik Yükleme Koşullarında Eksenel Deformasyon İle Sıvılaşma İlişkisi
Koray Ulamiş Harn Jyh Yang Gary Norris
PDF Olarak Görüntüle

ÖZ: Zemin sıvılaşması arazi ve laboratuvar deneyleri ile ayrıntılı olarak incelenmektedir. İzotrop veanizotrop gerilme koşullarında eksenel deformasyon ve boşluk suyu basıncı gelişimine bağlı olarakfarklı sıvılaşma tanımları geliştirilmiştir. Bu çalışmada, konsolidasyonlu-drenajlı anizotropik devirsel üçeksenli deneyler üç farklı tane boyu dağılımına sahip, iki farklı bağıl yoğunlukta hazırlanan suya doygunörselenmiş kumda yapılarak, sıvılaşma davranışları incelenmiştir. Deneylerde uygulanacak gerilmelerfarklı derinliklerde, yüzeyde tekil bir temel bulunacak şekilde hesaplanmıştır. Deneylerde yüklemefrekansı 1 saniye (s), devir sayısı ise sabit bir deprem büyüklüğüne göre 26 olarak seçilmiştir. Üç farklıkum için eksenel düşey deformasyonun değişimi takip edilerek sıvılaşma ile ilişkilendirilmiştir. Kumörneklerinde gevşek veya sıkı durumda farklı eksenel deformasyonlar gelişmiştir. Ione kumu ve sahilkumunda sıkışma evresinde gelişen kabarmalar, sıvılaşma başlangıcına ulaşılmasını engellemiştir. Eniri taneli ve uniform olmayan beton kumunda eksenel deformasyona göre % 90 izafi sıkılıkta sıvılaşmapotansiyeli belirlenmiştir. 

Anizotrop gerilme,
Devirsel üç eksenli deney,
Eksenel deformasyon,
Sıvılaşma
Anisotropic stress
Cyclic triaxial test
Axial strain
Liquefaction
Yellice (Çetinkaya-Sivas) Manyetit Oluşumlarının Maden Jeolojisi
Ceyda Öztürk Taner Ünlü İbrahim Sönmez Sayili
PDF Olarak Görüntüle

ÖZ: Yellice köyü (Çetinkaya - Sivas) ve yakın çevresinde, temeli oluşturan kayaçlar, Toros platformunaözgü Munzur kireçtaşları ile bunların üzerine Maastrihtiyen öncesi yaşta tektonik olarak yerleşmiş olanofiyolitik kayaçlardır. Temelin üzerine post-tektonik havza çökelleri (Saya formasyonu ve Sincan grubu)uyumsuz olarak gelir. Üst Kretase ve/veya hemen sonrası yaşlı granitik kayaçlar ile Plio-Kuvaterneryaşlı volkanitler sahada gözlenen magmatik aktiviteyi karakterize etmektedir. Araştırmaya konu olanve ağırlıklı biçimde manyetitlerden oluşan cevher, ofiyolitik kayaçlara özgü serpantinleşmiş ultramafikkayaçlar içerisinde yer alır. Yellice sahasında gözlenen birincil cevher mineralleri, likid magmatik evreyikarakterize eden; kromit, manyetit, makinavit kurtçukları içeren pentlandit, pirotin, kübanit lamelleriiçeren kalkopirit ve pirit disseminasyonlarından oluşur. Kromit, manyetit ve sülfid birlikteliğinden oluşanbu birincil parajeneze, bir sonraki evreyi karakterize eden serpantinleşme olayı ile ferromagnezyenminerallerden yoğun biçimde açığa çıkan demir elementinin oluşturduğu ikincil manyetit oluşumları vedaha az oranlardaki piritler ile silikat mineralleri eşlik eder. Serpantinleşmiş ultramafik kayaçlar geneldeortalama; % 20.34 toplam Fe2O3, % 0.26 MnO, % 33.19 MgO, % 1.08 CaO, % 0.14 Al2O3, % 31.99SiO2, % 0.18 K2O, % 0.08 Na2O ile 5678 ppm Cr2O3, 1772 ppm Ni, 191.7 ppm Co, 280 ppm V2O5 ve163 ppm TiO2 içermekte olup ateşte kayıp miktarı % 10.49’dur. Serpantinitler içerisinde mercek şeklindekonumlanan ve ana bileşeni manyetit olan cevherleşmenin ortalama Fe3O4 tenörü % 18-20 arasındadeğişmekte olup 125 milyon ton görünür + olası (muhtemel) rezerv saptanmıştır. Demir oluşumununilk evreleri ultramafik kayaçlar içerisinde saçılmış (dissemine) tipte gelişmeye başlamış, daha sonra iseultramafik kayaçlardaki ferromagnezyen minerallerin (olivin ve piroksen gibi) serpantinleşmeleri ile açığaçıkan demir elementinin oluşturduğu minerallerle yoğunluk kazanmıştır.

Çetinkaya
Demir
Maden jeolojisi
Ofiyolit
Sivas
Yellice
Çetinkaya
Iron
Mining geology
Ophiolite
Sivas
Yellice